Prawo spadkowe

Ponieważ życie każdego człowieka musi się zakończyć śmiercią, każdego z nas dotyczy prawo spadkowe. Ze śmiercią każdego człowieka wiążą się skomplikowane kwestie związane z podziałem majątku pomiędzy spadkobierców. W niniejszym artykule, choćby w ogólnym zarysie, chcielibyśmy przedstawić podstawowe zagadnienia związane z prawem spadkowym (prawem do spadku, dziedziczeniem). Podstawowymi pojęciami z zakresu prawa spadkowego są: spadkodawca – jest to osoba, która umiera i po niej następuje dziedziczenie spadku, spadkobierca – jest to osoba, która nabywa spadek po spadkodawcy, spadkobierca ustawowy – spadkobierca, który dziedziczy po spadkodawcy, który nie pozostawił po sobie testamentu, spadkobierca testamentowy – spadkobierca, który dziedziczy po spadkodawcy, który sporządził testament, zachowek – kwota pieniężna, która należy się osobie, która nie jest spadkobiercą testamentowym, a byłaby spadkobiercą ustawowym, gdyby spadkodawca nie rozporządził swoim spadkiem poprzez testament lub darowizny. Z chwilą śmierci osoby fizycznej następuje tzw. otwarcie spadku. W takim przypadku spadkobiercy powinni złożyć do sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. Sąd wydając postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku stwierdza, że spadek po określonym w postanowieniu spadkodawcy na podstawie ustawy albo testamentu dziedziczą określone osoby. Sąd określa również udział, jaki każdemu spadkobiercy przysługuje w spadku. W postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku sąd nie wypowiada się na temat przedmiotów wchodzących do spadku. To dzieje się dopiero na etapie działu spadku, ale do tego jeszcze przejdziemy. Postanowienie o nabyciu spadku będzie zatem określać wyłącznie udział każdego spadkobiercy w spadku. Może zdarzyć się także sytuacja, gdy w spadku nie będzie żadnych przedmiotów, które przedstawiałyby jakąkolwiek wartość, a nawet sytuacja, w której spadek będzie stanowił jedynie długi. Najczęściej zadawane prawnikowi pytanie, to czy możliwe jest dziedziczenie długów. Odpowiedź jest twierdząca. Można odziedziczyć długi, ponieważ spadek stanowią zarówno aktywa, jak i pasywa. Przy takiej odpowiedzi powstaje pytanie, czy można zabezpieczyć się przed odziedziczeniem długów po spadkodawcy? Tak, tu jednak należy pamiętać, że niezbędne jest podjęcie odpowiednich kroków w terminie 6 miesięcy od momentu, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku. Termin 6 miesięcy jest istotny, ponieważ w tym czasie można złożyć jedno z trzech oświadczeń spadkowych: oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, oświadczenie o przyjęciu spadku wprost, oświadczenie o odrzuceniu spadku. Oświadczenie o przyjęciu spadku wprost oznacza, że spadkobierca dziedziczy bez ograniczenia zarówno majątek, jak i zadłużenie spadkodawcy. Takie oświadczenie należy składać wyłącznie w sytuacji, gdy spadkobierca jest stuprocentowo pewny, że jego spadkodawca nie pozostawił po sobie długów. W przypadku, gdy spadkobierca nie jest tego pewien, powinien złożyć oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, a w przypadku gdy wie, że długi przekraczają wartość majątku oświadczenie o odrzuceniu spadku. Uwaga, niezłożenie przez spadkodawcę jednego z trzech powyżej wskazanych oświadczeń w ciągu sześciu miesięcy jest równoznaczne ze złożeniem oświadczenia o  przyjęciu spadku wprost, czyli dziedziczeniu majątku i długów bez ograniczeń. Oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, że wprawdzie spadkobierca będzie dziedziczył, ale jego odpowiedzialność za długi spadkodawcy będzie ograniczona wyłącznie do stanu czynnego spadku, czyli nadwyżki ponad zadłużenie. W przypadku, gdy wiemy, że spadkodawca pozostawił jedynie długi, możliwe jest złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku. W takiej sytuacji składający oświadczenie jest traktowany przez prawo, jakby nie dożył otwarcia spadku. Nie dziedziczy zatem niczego, ale też w ogóle nie interesują go długi spadkodawcy, ponieważ nie będzie za nie odpowiadał w najmniejszym nawet zakresie. O czym jednak należy pamiętać w tej sytuacji? W przypadku, gdy osoba odrzucająca spadek ma dzieci, po odrzuceniu spadku to dzieci będą dziedziczyć udział, jaki przypadał w spadku osobie odrzucającej spadek. Zatem w sytuacji zadłużenia spadkodawcy, również dzieci będą musiały odrzucić spadek. W przypadku dziedziczenia ustawowego, to przepisu kodeksu cywilnego rozstrzygają o tym, kto odziedziczy majątek po spadkodawcy. Jeżeli natomiast spadkodawca pozostawił testament, to jego treść będzie przesądzać o tym, kto i w jakim udziale jest spadkobiercą. Spadkobiercami testamentowymi mogą być zarówno osoby z kręgu spadkobierców ustawowych, jak i spoza nich. Testament można sporządzić w różny sposób. Może to być akt notarialny. W tym celu należy udać się do notariusza i oświadczyć swoją wolę, która zostanie przez rejenta ubrana w formę aktu notarialnego. Można również spisać testament własnoręcznie. W tym celu należy spisać całą jego treść odręcznie, podpisać się i wskazać datę sporządzenia. W sporządzeniu takiego testamentu może pomóc radca prawny, adwokat, każdy prawnik. Jednak należy korzystać z usług prawnika, który jest mądry i zna się na prawie spadkowym, jest specjalistą w tej dziedzinie. Prawo spadkowe jest skomplikowane i może nastręczać wielu problemów również prawnikom. W testamencie można zapisać, że cały spadek będzie przypadał jednej, bądź wielu osobom. Można określić ułamek w jakim osobom tym będzie się należał spadek. Testament może również dotyczyć poszczególnych przedmiotów wchodzących w skład spadku. Mamy wtedy do czynienia z tzw. zapisem. Wyróżnia się zapis zwykły polegający na tym, że spadkodawca zapisuje spadkobiercy określony przedmiot i później konieczne jest przeniesienie przez spadkobierców ustawowych tego przedmiotu na zapisobiorcę. Ostatnio wprowadzono jednak nowy rodzaj zapisu, tzw. zapis windykacyjny. W tym przypadku, ale testament musi być sporządzony wtedy przez notariusza, przedmiot wymieniony w takim testamencie przechodzi na spadkobiercę z chwilą śmierci spadkodawcy. W przypadku spadkobrania, spadkodawca musi zapłacić podatek od spadku, chyba że jest w grupie spadkobierców, którzy zwolnieni są z mocy ustawy od tego podatku. Pamiętać należy, że zwolnienie ma miejsce wyłącznie wtedy, gdy spadkodawcy w terminie 6 miesięcy od stwierdzenia nabycia spadku zgłoszą nabycie we właściwym urzędzie skarbowym. W Legnicy tym urzędem skarbowym jest Urząd Skarbowy w Legnicy przy ul. Najświętszej Marii Panny 3. Niezłożenie deklaracji o zwolnieniu z podatku skutkuje obowiązkiem jego zapłacenia. Terminu do złożenia deklaracji nie można przywrócić, a więc jeśli ktoś nie złoży deklaracji w terminie, nie będzie miał już później do tego prawa. Kilka uwag należy poświęcić również tak ważnej kwestii, jak dział spadku. Dział spadku polega, ogólnie rzecz ujmując, na tym, że poszczególne przedmioty wchodzące w skład spadku należy podzielić pomiędzy spadkobierców wskazanych w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku. Dział spadku może zostać dokonany umową wszystkich spadkobierców, jak również sądownie, w przypadku gdy zachodzi konflikt pomiędzy spadkobiercami. Istnieje kilka sposobów działu spadku. Może nastąpić tzw. podział spadku fizyczny, a więc podział pomiędzy spadkobierców poszczególnych rzecz (np. jeden spadkobierca bierze samochód o wartości mieszkania, które bierze drugi spadkobierca). Może się zdarzyć, że w spadku nie będzie aż tak wielu przedmiotów i podział fizyczny będzie niemożliwy. Wtedy może nastąpić dział spadku, który będzie przewidywał, że jeden ze spadkobierców bierze rzeczy wchodzące w skład spadku, ale będzie musiał dokonać dopłaty lub spłaty na rzecz drugiego spadkobiercy. Trzecim sposobem działu spadku jest sprzedaż majątku spadkowego i podział pieniędzy. Jest oczywiste, że podział pieniędzy ze spadku jest najprostszy do wykonania. Jeżeli spadkobiercy nie mogą się porozumieć co do podziału spadku, wtedy na wniosek każdego z nich może być dokonany sądowy dział spadku. Jeszcze kilka słów na temat różnego rodzaju organów uczestniczących w sprawach spadkowych. Sprawy o stwierdzenie nabycia spadku prowadzą głównie sądy rejonowe. Na obszarze byłego województwa legnickiego, sprawy spadkowe prowadzą: Sąd Rejonowy w Legnicy, Sąd Rejonowy w Złotoryi, Sąd Rejonowy w Lubinie, Sąd Rejonowy w Głogowie. Spis inwentarza, który ma największe znaczenie przy przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza sporządza albo komornik sądowy albo komornik sądowy z urzędu skarbowego. Sprawa o zachowek będzie prowadzona przez Sąd Rejonowy w Legnicy, Sąd Rejonowy w Złotoryi, Sąd Rejonowy w Lubinie, Sąd Rejonowy w Głogowie, w zależności od ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Może to być również Sąd Okręgowy w Legnicy, ale tylko w przypadku, gdy wartość przedmiotu sprawy przekroczy 75.000 zł. Na koniec wypada krótko omówić instytucję, jaką jest właśnie zachowek. W przypadku, gdy spadkodawca w testamencie zapisał swój majątek różnym osobom w taki sposób, że dzieci (wnuki), małżonek i rodzice spadkodawcy są realnie pozbawieni spadku, przysługuje im do spadkobiercy testamentowego roszczenie o zachowek. Roszczenie to jest kwotą pieniężną, która wynosi, w zależności od sytuacji 1/2 albo 2/3 tego, co dochodzący zachowku otrzymałby, gdyby dziedziczył na podstawie ustawy. W takiej sytuacji uprawnionemu nie przysługuje prawo do spadku ani jego części, ale przysługuje mu właśnie prawo do żądania wskazanej kwoty tytułem zachowku.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: